Machineverordening 2027
Machineverordening 2027: wat verandert er aan de gebruiksaanwijzing?
Op 20 januari 2027 verdwijnt de machinerichtlijn en geldt de Machineverordening. Voor machinebouwers verandert er veel, maar één wijziging merk je direct in je dagelijkse werk: de gebruiksaanwijzing hoeft niet meer standaard op papier mee. In dit artikel lees je wat de verordening precies vraagt, en waarom een digitale handleiding meer kan zijn dan een pdf achter een QR-code.
Wat is de Machineverordening (EU) 2023/1230?
De Machineverordening (EU) 2023/1230 is de Europese wet die de veiligheidseisen voor machines regelt. Ze vervangt de machinerichtlijn 2006/42/EG. Nieuw zijn onder meer eisen rond software, AI en cybersecurity, en de mogelijkheid om de gebruiksaanwijzing digitaal te leveren.
Het jaartal in de naam verwijst naar 2023, het jaar waarin de verordening is vastgesteld. De regels gelden vanaf 20 januari 2027, en daarom heet ze in de praktijk vaak de Machineverordening 2027. Omdat het een verordening is en geen richtlijn, geldt ze direct en in alle EU-landen hetzelfde, zonder omzetting in nationale wetgeving.
Wanneer gaat de Machineverordening in?
De Machineverordening geldt vanaf 20 januari 2027. Er is geen overgangsperiode waarin je mag kiezen tussen de oude en de nieuwe regels: tot en met 19 januari breng je machines op de markt onder de richtlijn, daarna alleen nog onder de verordening.
De verordening geldt voor machines die je vanaf die datum in de handel brengt. Machines die al eerder volgens de machinerichtlijn op de markt zijn gekomen, hoef je niet opnieuw te beoordelen. Pas je zo’n machine later ingrijpend aan, dan kan dat wel een nieuwe beoordeling vragen.
Wat verandert er aan de gebruiksaanwijzing?
Onder de machinerichtlijn was het uitgangspunt dat veiligheidsinstructies op papier bij de machine horen. De Machineverordening staat een digitale gebruiksaanwijzing uitdrukkelijk toe, onder een aantal voorwaarden:
- Vindbaar: op de machine, of als dat niet kan op de verpakking of in een begeleidend document, geef je aan hoe de gebruiker de digitale gebruiksaanwijzing kan raadplegen, bijvoorbeeld met een QR-code of link.
- Downloadbaar en printbaar: de gebruiker moet de instructies kunnen opslaan en afdrukken.
- Lang beschikbaar: de digitale versie blijft beschikbaar gedurende de verwachte levensduur van de machine, en minimaal tien jaar nadat de machine op de markt is gebracht.
- Papier op verzoek: vraagt een klant bij aankoop om een papieren versie, dan lever je die kosteloos, binnen een maand.
- Particuliere gebruikers: is de machine (ook) bedoeld voor niet-professionele gebruikers, dan blijft de veiligheidsinformatie die nodig is voor ingebruikname en veilig gebruik op papier verplicht.
Dit is een samenvatting en geen juridisch advies. Check de details altijd in de volledige tekst op EUR-Lex of met je CE-specialist.
Welke normen en afwegingen spelen mee?
De verordening zegt dat een digitale gebruiksaanwijzing mag, maar niet of dat voor jouw machine verstandig is. Dat bepaal je in de risicobeoordeling: vraagt een risico om informatie op papier bij de machine, dan blijft die nodig.
Voor de inhoud en opbouw van een gebruiksaanwijzing zijn twee normen belangrijk. EN IEC/IEEE 82079-1 geeft algemene eisen aan gebruiksinformatie, zoals structuur, taal en vorm. EN ISO 20607 gaat specifiek over de veiligheidsdelen van de gebruiksaanwijzing van machines.
Wil je dieper in de normen en de wettekst duiken? Lees dan de gastblog van Ferry Vermeulen (INSTRKTIV): De nieuwe machineverordening biedt mogelijkheden om digitale gebruiksinstructies te leveren.
Digitaal is meer dan een pdf achter een QR-code
Veel machinebouwers zullen de bestaande handleiding als pdf online zetten en een QR-code op de machine plakken. Dat voldoet, maar je laat dan de grootste winst liggen. De papieren handleiding had namelijk al voor de verordening zijn beperkingen:
- Taalbarrières: operators en monteurs bij je klanten spreken lang niet altijd de taal van de handleiding.
- Wisselend kennisniveau: een ervaren monteur heeft genoeg aan een tekening, een nieuwe medewerker niet.
- Verouderde versies: na een aanpassing aan de machine klopt de handleiding in de kast vaak niet meer.
- Servicebezoeken: bij een storing moet er toch weer een monteur langskomen, omdat de klant er met de handleiding niet uitkomt.
Met visuele, digitale instructies los je dat op. Je koppelt de instructies stap voor stap aan het 3D-model van je machine. De gebruiker ziet op een tablet, smartphone of AR-bril precies welk onderdeel hij moet hebben en wat hij moet doen. Beeld werkt in elke taal, en een update zet je één keer door voor alle machines in het veld.
Dat het werkt, bleek in het onderzoeksproject 5GXR, waaraan Total Reality meewerkte. Onervaren medewerkers voerden onderhoud uit met AR-instructies en werkten 24% sneller, met minder fouten.
Voorbeeld: Royal Kaak
Machinebouwer Royal Kaak levert foodprocessing-machines over de hele wereld. De montage daarvan gebeurt grotendeels papierloos, met digitale 3D-instructies op een tablet.
De instructies schrijft Kaak zelf. Monteurs met soms meer dan 40 jaar ervaring zetten hun kennis stap voor stap in de 3D-modellen van de machines. Die kennis blijft zo behouden, ook als zij later vertrekken. Monteurs hoeven niet meer door vuistdikke handleidingen te bladeren, en ook minder ervaren monteurs kunnen het montagewerk doen.
Dat merk je vooral bij leveringen ver weg. Moest Kaak vroeger vijf mensen naar bijvoorbeeld Zuid-Amerika laten vliegen, nu is dat er één. De rest van het werk doen lokaal ingehuurde monteurs, met de digitale instructies als houvast. Dat scheelt tijd, capaciteit en CO2-uitstoot.
Voor de Machineverordening betekent dit: dezelfde instructies die je intern gebruikt voor montage, kun je ook inzetten om je klanten te ondersteunen bij installatie en onderhoud. Wel naast de verplichte gebruiksaanwijzing die je kunt downloaden en printen.
Lees de volledige case: Royal Kaak, papierloze AR-montage met externe monteurs
Zelf aan de slag met digitale instructies? In het gratis stappenplan In 5 stappen je werkinstructies digitaliseren lees je hoe je kennis van de werkvloer vastlegt in 3D- en AR-instructies, met de aanpak van Royal Kaak als praktijkvoorbeeld.
Download stappenplan >
Zo bereid je je voor: vijf stappen
- Breng in kaart welke machines het raakt. Welke modellen breng je na 20 januari 2027 op de markt, en voor wie: professionele of ook particuliere gebruikers?
- Bepaal wat op papier blijft. Denk aan veiligheidsinformatie voor particuliere gebruikers en de papieren versie die je op verzoek moet kunnen leveren.
- Regel vindbaarheid en beschikbaarheid. Kies hoe de gebruiker de instructies vindt (QR-code, link) en zorg dat ze minimaal tien jaar online blijven.
- Zorg voor versiebeheer. Koppel de instructies aan het juiste machinemodel en de juiste versie, zodat de gebruiker altijd de actuele handleiding ziet.
- Begin klein met visuele instructies. Kies één machine of één onderhoudshandeling en zet die om naar een digitale 3D-instructie. Zo zie je snel wat het oplevert, voordat je verder uitbouwt.
Veelgestelde vragen over de Machineverordening
Moet ik bestaande machines aanpassen aan de Machineverordening?
Nee. Machines die vóór 20 januari 2027 volgens de machinerichtlijn op de markt zijn gebracht, hoef je niet opnieuw te beoordelen. Bij een ingrijpende wijziging van zo'n machine kan dat wel nodig zijn.
Mag ik helemaal stoppen met papieren handleidingen?
Grotendeels wel, voor machines voor professionele gebruikers. Je moet wel op verzoek een papieren versie kunnen leveren. Voor machines die ook particulieren gebruiken, blijft de belangrijkste veiligheidsinformatie op papier verplicht.
Is een pdf met een QR-code genoeg?
Voor de verordening wel, mits de pdf vindbaar, downloadbaar en lang genoeg beschikbaar is. Wil je dat klanten de instructies ook echt begrijpen en minder vaak bellen, dan werken visuele 3D-instructies beter.
Geldt de verordening ook voor werkinstructies in mijn eigen fabriek?
Nee, de verordening gaat over de gebruiksaanwijzing die de fabrikant bij een machine levert. Interne werkinstructies voor montage of onderhoud vallen er niet onder. Ook daar helpen digitale, visuele instructies wel bij het inwerken van nieuwe medewerkers en het borgen van kennis.
Zelf ervaren hoe digitale instructies werken?
Wil je weten hoe jouw machine eruitziet als digitale 3D-instructie? We starten graag klein, met een test op één machine of één handeling. Vraag een demo aan of lees meer over digitale instructies met het ILC-platform.
Meer lezen: Waarom traditionele handleidingen niet meer voldoen voor machinebouwers en digitale instructies voor maintenance en support.